مامایان تازه کار

سلام
این تاپیک رو ایجاد کردم که مقالات یا راهنمایی هایی بزاریم برای مامایان تازه کار و یا دانشجویان مامایی
با تشکر از همتون
سارا

مامایی از «علوم پزشکی و بهداشت» است و به بارداری و زایمان می‌پردازد.


هدف از علم مامایی سلامت مادر و نوزاد است.
در گذشته نه چندان دور اطلاعات دربارهٔ سلامت جنین منحصر به شنیدن صدای قلب جنین و رشد ظاهری رحم بود. هرچند این دو علایم به نوبه خود دارای اهمیت ویژه‌ای است ولیکن بسیار محدود و ناکافی بود در حالی که با پیشرفت تکنولوژی و کاربرد آن در رشته مامایی اطلاعات را درباره حیات جنین تا بدان جا رسانده که قادر هستیم لحظه به لحظه خطرات احتمالی که ممکن است زندگی جنین را در داخل رحم به مخاطره بیندازد شناسایی نموده و در صورت لزوم در صدد رفع آن بر آییم به طوری که در حال حاضر جنین به مثابه بیمار دوم محسوب می‌شود.
مامایی شامل مباحثی از جمله بارداري و زايمان و بيماريهاي زنان، جنين شناسي، نوزادان و مراقبت هاي مربوطه، بهداشت، تغذيه مادر و كودك و تنظيم خانواده و بيماريهاي داخلي و جراحي مربوط به مامايي می باشد

رویان‌شناسی دانشی در زمینه بررسی تکامل رویان از زمان بارورسازی تخمک در طی مراحل جنینی است. یاخته‌ها پس از تقسیم، از یک تودهٔ توپر به نام توته به یک توپ توخالی یا جوانه تبدیل می‌گردند. در مرحلهٔ پس از جوانه در یک پایانهٔ خود یک سوراخ پیدا می‌کند.


در جانوران دوکناره (به انگلیسی:bilateral animals) جوانه در یکی از دو مسیری که پادشاهی جانوران را به دو نیمه متمایز تقسیم می‌کند تکامل می‌یابد.
اگر نخستین سوراخ (به انگلیسی:blastopore) در جوانه در آینده تبدیل به دهان جانور گردد، آن جانور از جملهٔ نخست‌دهانیان (به انگلیسیrotostome) است.
اگر نخستین سوراخ جوانه تبدیل به مقعد شود آن جانور یک دوم‌دهانیان (به انگلیسی:deuterostome) می‌باشد
. نخست‌دهانیان شامل اکثر بی‌مهرگان، مانند حشرات، کرم‌ها و نرم‌تنان هستند، در حالی که دوم‌دهانیان جانوران پیشرفته‌تری مانند مهره‌داران را شامل می‌شوند. جوانه با گذشت زمان به شکمک که متمایزتر است تبدیل می‌گردد. جوانه به زودی به سه لایهٔ جداشده از یاخته‌های لایه‌های زاینده که از آنها همهٔ اندام‌های بدن و بافت‌ها سرچشمه می‌گیرند، تکامل می‌یابد.


لایه درونی، و یا درون‌پوست، تبدیل به اندام‌های گوارشی، شش‌ها و مثانه می‌شود.

لایه میانی، و یا میان‌پوست، تبدیل به ماهیچه‌ها، استخوان‌بندی و دستگاه گردش خون می‌شود

لایه بیرونی، و یا برون‌پوست، تبدیل به دستگاه عصبی و پوست می‌شود.


در انسان، رویان اشاره به تودهٔ پدیدآمده از تقسیم یاختهٔ تخم از لحظه لانه‌گزینی در دیوار رحم تا پایان هفتهٔ هشتم پس از بارورسازی دارد. پس از هفتهٔ هشتم انسان در حال تکامل را جنین می‌نامند. رویان‌های بسیاری از گونه‌ها درطی مراحل نخستین تکامل به یکدیگر شبیه به نظر می‌رسند. دلیل این شباهت تاریخچه مشترک تکاملی میان گونه‌هاست.

تا سدهٔ ۱۸، پیش‌ساخت (به انگلیسیreformation) باور غالب در جنین‌شناسی انسانی به شمار می‌آمد.
این باور بر این پایه استوار بود که مایع منی دارای جنین که یک نوزاد کوچک یا «آدمک» (homunculus) است می‌باشد که تنها برای تکوین نیاز به بزرگتر شدن دارد.
توضیح دیگر برای تکامل جنینی فراژن‌زایی (به انگلیسی:epigenesis) بود، که ۲۰۰۰ سال پیش توسط ارسطو پیشنهاد گردید. با توجه به فراژن‌زایی، یک جاندار به تدریج از تخم بدون شکل، پدید می‌آید.
همزمان با بهبود میکروسکوپ در طول قرن ۱۹، زیست‌شناسان به طور مستقیم دیدند که جنین با پیشرفت زمان درطی یک دسته از فرآیندها شکل می‌گیرد.
ازآن پس فراژن‌زایی به عنوان نظریه غالب در جنین‌شناسی جای پیش‌ساخت را گرفت.
پس از دههٔ ۵۰ با کشف ساختمان دی‌ان‌ای و پیشرفت‌های بدست‌آمده در زیست‌شناسی مولکولی و زیست‌شناسی تکاملی کوشش بر این بوده‌است تا نقش ژن در ایجاد هر یک از دگرگونی‌های ریخت‌شناختی شناخته شود.

توته، در فرآیند رویان‌زایی، به رویانی می‌گویند که در یکی از نخستین بخش‌های فرآیند رویان‌زایی می‌باشد.
یاختهٔ تخم در بسیاری از گونه‌ها، دستخوش چرخه‌های یاخته‌ای تند و سریعی می‌شود بی آنکه اندازهٔ آنها بزرگتر شود که به پدید آمدن خوشه‌ای از یاخته‌های هم‌اندازه از آن یاختهٔ تخم نخستین می‌انجامد.
به تقسیم یاخته‌های رویان در نخستین گام پس از پیدایش رویان شکافت رویان می‌گویند.
یاخته‌های گوناگونی پس از فرآیند شکافت رویان پدید می‌آیند که به آنها جوانه‌سا می‌گویند و سپس تودهٔ فشرده‌ای را درست می‌کنند که به آن توته می‌گویند و در پایان فرآیند شکافت رویان، جوانه پدید می‌آید

جوانه به گویچه‌ای میان‌تهی از یاخته‌های پدیدآمده در نخستین گام فرآیند رویان‌زایی در جانوران می‌گویند. جوانه هنگامی پدید می‌آید که یاختهٔ تخم در حال انجام فرآیندی به نام شکافت رویان می‌باشد.


در رویان‌زایی، به تقسیم یاخته‌های رویان در نخستین گام پس از پیدایش رویان شکافت رویان می‌گویند. یاختهٔ تخم در بسیاری از گونه‌ها، دستخوش چرخه‌های یاخته‌ای تند و سریعی می‌شود بی آنکه اندازهٔ آنها بزرگتر شود که به پدید آمدن خوشه‌ای از یاخته‌های هم‌اندازه از آن یاختهٔ تخم نخستین می‌انجامد. یاخته‌های گوناگونی پس از فرآیند شکافت رویان پدید می‌آیند که به آنها جوانه‌سا می‌گویند و سپس تودهٔ فشرده‌ای را درست می‌کنند که به آن توته می‌گویند و سرانجام فرآیند شکافت رویان با پدید آمدن جوانه به پایان می‌رسد.


در رویان‌زایی، پدید آمدن جوانه پس از پیدایش توته رخ می‌دهد و با لایه‌زایی دنبال می‌یابد.

درون‌پوست یکی از سه لایه اصلی یاخته جنینی در اوایل ایجاد شدن رویان میباشد.
دیگر دو لایهٔ رویانی، برون‌پوست و میان‌پوست نام دارند.
یاخته‌های در حال حرکت از درونی‌ترین لایه چندلا، سازندهٔ درون‌پوست هستند. این یاخته‌ها که در آغاز زایش بصورت مسطح می‌باشند، در طول رشد بحالت ستونی درآمده و در جنین به چندین اندام مختلف تبدیل می‌گردند.


اندام‌های ساخته‌شونده از درون‌پوست

دستگاه گوارش ------ » همهٔ مجراهای گوارشی به غیر از دهان، حلق، بخش پایانی راست روده، یاخته‌های آستری همه غده‌هایی که به دستگاه گوارش وارد می‌شود
دستگاه تنفس ------ » نای، نایژه، کیسه هوایی
اندام‌ها و غدد درون‌ریز ------ » فولیکولهای تیروئید و تیموس
دستگاه ادراری ------ » مثانه و بخشی از میزراه

عقیده بر این است که جگر (کبد) و پانکراس از یک منشا مشترک ساخته می‌شوند. پس از پنجمین هفته از رشد رویان، اندام‌ها شروع به شکل‌گیری می‌کنند.

میان‌پوست لایهٔ زاینده میانی جنینی که بین برون‌پوست و درون‌پوست قرار دارد و از آن بافت پیوندی و ماهیچه‌ها و استخوان‌ها و دستگاه ادراری - تناسلی و دستگاه گردش خون پدید می‌آیند.


پس از رشد و نمو رویان، از میان‌پوست، بافت پیوندی (به انگلیسی:mesenchyme) و مزوتلیوم (mesothelium)، ذرات غیر بافت پوششی خون به وجود می‌آید.
محتویات


خواستگاه
در طول سومین هفته و پس از ایجاد چندلا (شکمک)، سه لایهٔ بنیادی رویانی شروع به ساخته شدن کرده و در این مرحله‌ است که میان‌پوست ایجاد می‌گردد. در این مرحله یاخته‌های اپیبلاست (بخش بازمانده از اکتوبلاست) درحال غلاف شدن تبدیل به میان‌پوست می‌گردد.

برون‌پوست یکی از سه لایهٔ نخستین جنینی است که در روند لایه‌زایی فرآیند رویان‌زایی، چندلا را پدید می‌آورند. آن دو لایهٔ دیگر میان‌پوست و درون‌پوست می‌باشند که همان گونه که از نام آنها پیداست، برون‌پوست لایهٔ بیرونی، میان‌پوست لایهٔ میانی، و درون‌پوست لایهٔ درونی چندلا را می‌سازند.

لایه‌زایی یکی از نخستین فرآیندهای رویان‌زایی در بسیاری از جانوران می‌باشد که در آن جوانهٔ تک‌لایه به ساختاری سه‌لایه‌ای به نام چندلا یا شکمک (به انگلیسی:Gastrula) فرآوری می‌شود. این سه لایهٔ جنینی به برون‌پوست، میان‌پوست، و درون‌پوست نام دارند.


پیدایش لایه‌زایی، پس از پدید آمدن جوانه در فرآیند رویان‌زایی می‌باشد