برجستگان سنتی

ابوالقاسم عارف قزوینی که به ویژه مقام او ازین جهت اهمیت پیدا می‌کند که شعر و تصنیف خود را چون آیینه‌ای تمام‌نما در برابر رویدادهای سیاسی – اجتماعی آن سال‌ها قرار داد و به این شکل به یاری جنبش مشروطه برخاست. در واقع می‌توان گفت که جویبار زمزمه‌گر شیدا در سیر تکاملی خود به دریای پرغوغای عارف رسید و زمینه را برای پدید آمدن ترانه‌های اعتراضی و انقلابی هموار کرد.


عارف صدای خوبی داشت و پدرش او را نزد روضه‌خوان‌ها به پامنبری فرستاد. چند سالی پای منبر میرزا حسین واعظ قزوینی به نوجه‌خوانی پرداخت، ولی خیلی زود دریافت که راهی که می‌رود به ترکستان است و پدرش او را وسیله کسب درآمد کرده و از همین روی بر سرش [!]ه نهاده است. در نوجوانی عارف به تهران رفت و به خاطر صدایی خوبی که داشت، به دربار مظفرالدین‌شاه راه یافت. چند سال بعد او یک ترانه‌سرای انقلابی بود.