شب یلدا ...

ریشه کلمه یلدا متعلق به زبان سریانی است و به معنای تولد یا میلاد است. در برخی منابع آمده است که پس از مسیحی شدن رومیان، سیصد سال پس از تولد عیسی مسیح، کلیسا جشن تولد مهر را به عنوان زاد روز عیسی پذیرفت، زیرا زمان دقیق تولد وی معلوم نبود. در واقع یلدا یک جشن آریایی است و پیروان میترائیسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می کرده اند. وقتی میترائیسم از تمدن ایران باستان به سایر جهان منتقل شد در روم و بسیاری از کشورهای اروپایی روز 21 دسامبر به عنوان تولد میترا جشن گرفته می شد ولی پس از قرن چهارم میلادی در پی اشتباه محاسباتی، این روز به 25 دسامبر انتقال یافت و از سوی مسیحیان به عنوان روز کریسمس جشن گرفته شد. از این روست که تا امروز بابا نوئل با لباس و کلاه موبدان ظاهر می شود و درخت سرو و ستاره بالای آن هم یادگاری از کیش مهر است

در ايران و سرزمين‌هاي هم‌فرهنگ مجاور، از شب آغاز زمستان با نام «شب چله» يا «شب يلدا» نام مي‌برند كه همزمان با شب انقلاب زمستاني است. به دليل دقت گاهشماري ايراني و انطباق كامل آن با تقويم طبيعي، همواره و در همه سال‌ها، انقلاب زمستاني برابر با شامگاه سي‌ام آذرماه و بامداد يكم دي‌ماه است. هر چند امروزه برخي به اشتباه بر اين گمانند كه مراسم شب چله براي رفع نحوست بلندترين شب سال برگزار مي‌شود؛ اما مي‌دانيم كه در باورهاي كهن ايراني هيچ روز و شبي، نحس و بد يوم شناخته نمي‌شده است. جشن شب چله، همچون بسياري از آيين‌هاي ايراني، ريشه در رويدادي كيهاني دارد.

خورشيد در حركت سالانه خود، در آخر پاييز به پايين‌ترين نقطه افق جنوب شرقي مي‌رسد كه موجب كوتاه شدن طول روز و افزايش زمان تاريكي شب مي‌شود. اما از آغاز زمستان يا انقلاب زمستاني، خورشيد دگرباره بسوي شمال شرقي باز مي‌گردد كه نتيجه آن افزايش روشنايي روز و كاهش شب است. به عبارت ديگر، در شش‌ماهه آغاز تابستان تا آغاز زمستان، در هر شبانروز خورشيد اندكي پايين‌تر از محل پيشين خود در افق طلوع مي‌كند تا در نهايت در آغاز زمستان به پايين‌ترين حد جنوبي خود با فاصله 5/23 درجه از شرق يا نقطه اعتدالين برسد. از اين روز به بعد، مسير جابجايي‌هاي طلوع خورشيد معكوس شده و مجدداً بسوي بالا و نقطه انقلاب تابستاني باز مي‌‌گردد. آغاز بازگرديدن خورشيد بسوي شمال‌شرقي و افزايش طول روز، در انديشه و باورهاي مردم باستان به عنوان زمان زايش يا تولد ديگرباره خورشيد دانسته مي‌شد و آنرا گرامي و فرخنده مي‌داشتند.

در گذشته، آيين‌هايي در اين هنگام برگزار مي‌شده است كه يكي از آنها جشني شبانه و بيداري تا بامداد و تماشاي طلوع خورشيد تازه متولد شده، بوده است. جشني كه از لازمه‌هاي آن، حضور كهنسالان و بزرگان خانواده، به نماد كهنسالي خورشيد در پايان پاييز بوده است، و همچنين خوراكي‌هاي فراوان براي بيداري درازمدت كه همچون انار و هندوانه و سنجد، به رنگ سرخ خورشيد باشند.

تنوع برگزاری یلدا

یکی از آیین های شب یلدا در ایران، تفال با دیوان حافظ است. مردم دیوان اشعار لسان الغیب را با نیت بهروزی و شادکامی می گشایند و فال دل خویش را از او طلب می کنند. در برخی دیگر از نقاط ایران نیز شاهنامه خوانی رواج دارد. نقل خاطرات و قصه گویی پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها نیز یکی از مواردی است که یلدا را برای خانواده ایرانی دلپذیرتر می کند. اما همه این ها ترفندهایی است تا خانواده ها گرد یکدیگر جمع شوند و بلندترین شب سال را با شادی و صفا سحر کنند

.

در سراسر ایران زمین، جایی را نمی یابید که خوردن هندوانه در شب یلدا جزو آداب و رسوم آن نباشد. در نقاط مختلف ایران، انواع تنقلات و خوراکی ها به تبع محیط و سبک زندگی مردم منطقه مصرف می شود اما هندوانه میوه ای است که هیچ گاه از قلم نمی افتد، زیرا عده زیادی اعتقاد دارند که اگر مقداری هندوانه در شب چله بخورند در سراسر چله بزرگ و کوچک یعنی زمستانی که در پیش دارند سرما و بیماری بر آنها غلبه نخواهد کرد

.

يكي از دلايل گرفتن جشن دراين شب زاده شدن ايزدمهر است.

مهر به معناي خورشيد و يكي از بغان ايراني و هندي است و تاريخ پرستش به سال ها پيش از زرتشت مي رسد. پس از ظهور زرتشت، اين پيامبر ايراني خداي بزرگ را اهوارمزدا معرفي كرد. ايزدان و بغان را به دو دسته اهورايي و ديواني تقسيم كرد. در باور زرشتي، بغان تيره اهورايي ستوده و تيره ديواني نكوهيده شود. يكي از ايزدان اهواريي مهر ايراني و هني بود. مهر ايزدي نيك است و قسمتي از اوستا به نام او، نام گذاري شده است. در مهريشت اوستا آمده است: «مهر از آسمان با هزاران چشم بر ايراني مي نگرد تا دروغي نگويد».

ايزد مهر در يكي از شهرهاي خاوري ايران از دوشيزه اي به نام ناهيد زاده شد. پس از مدت اندكي كشور به كيش مهرپرستي گرويد. مهرپرستي از مرزهاي ايران فراتر و به رم رفت. پادشاهان رم به آن گرويدند و دين رسمي رم شد. «يوليانوس» يا «ژوليان» يكي از پادشاهان رومي گروه گروه مردم ترسا را به دين مهر مي كشاند و دعوت مي كرد. هنوز هم نيايش هاي اين شاه رومي با مهر برجاست. «اي پدر در آسمان نيايش مرا بشنو» «يوليانوس» در اين نيايش خدا را پدر مي نامد. اين اسمي بود كه ترسايان به تقليد از مهرپرستان بر خداي خود گذاشتند. روميان سال هاي بسيار تولد مهر و شب چله را جشن مي گرفتند و آن را آغاز سال مي دانستند.

حتي پس از گسترش دين مسيحيت، باز كشيشان نتوانستند از گرفتن اين جشن ها جلوگيري كنند و به ناچار مجبور شدند به دروغ اين شب را زادروز تولد عيسي معرفي كنند تا روز 25 دسامبر را به بهانه تولد عيسي جشن بگيرند نه تولد ايزدمهر،‌ هنگامي كه به آيين و مراسم مسيحيان در كريسمس نگاه مي كنيم بسياري از نشانه هاي ايراني اين مراسم را در مي يابيم. ايرانيان قديم در شب چله درخت سروي را با دو رشته نوار نقره اي و طلايي مي آراستند. بعدها مسيحيان درخت كاج را به تقليد از مهرپرستان و ايرانيان تزيين كردند. مهر از دوشيزه با كره اي به نام آناهيتا در درون غاري زاده شد كه بعدها مسيحيان عيسي را جايگزين مهر و مريم را جايگزين آناهيتا قرار دادند. يكي ديگر از وام گيري هاي مسيحيان از مهرپرستان، روز مقدس مسيحي يعني يكشنبه است

Sunday به معني روز خورشيد يا مهر است كه روز مقدس مهرپرستان بود. ارنست رنان درباره آيين مهرپرستي گفته است:‌ «اگر عيسويت به هنگام گسترش خود بر اثر بيماري مرگ ماري باز مي ايستاد، سراسر جهان به آيين مهر مي گرويد».

يلدا يعني يادمان باشد که زندگي آنقدر کوتاه است که يک دقيقه بيشتر با هم بودن را
بايد جشن گرفت
يلدايتان مبارک. :×

با اجازه هیروز:

شب یلدا ، شب زایش مهر و میترا ، شب زایش نور و روشنائی

هر چه از روشنی و سرخی داریم برداریم کنار هم بنشینیم و بگذاریم که دوستی ها
سدی باشند در برابر تاریکی ها
یلدایتان رویایی...
روزهایتان پر فروغ
شبهایتان ستاره باران
شب ولادت میترا ،الهه ی مهر بر آن شویم همانند پیشینیان اهریمن

وجودمان را مغلوب ساخته تا روشنایی مهر و محبت در دلمان جوانه

زند و بذر عشق و دوستی

طولانی ترین شب سال را منور كند...
پیشاپیش یلداتون مبارک

مهر رخشا نکوترین چهره است…
شب یلدا تولد مهر است…
این همایون شب خیال انگیز….

هست در آخرین شب پاییز….
یخ و بن در حماسه گستردست…
در نهادش حماسه پروردست…
لفظ یلدا اگر سریا نیست…
شب مهر آفرین ایرانیست…
یلدا نام فرشته ای است.با تن پوشی از شب و دامنی از ستاره.
یلدا نرم نرمک با مهر امده بود.با اولین شب پاییز امده بود و هر شب ردای سیاهش را قدری بیشتر بر سر اسمان می کشید.تا ادم ها زیر گنبد کبود ارام تر بخوابند.
یلدا هر شب بر بام اسمان و در حیاط خلوت خدا راه می رفت و لابهلای خواب های زمین لالایی اش را زمزمه میکرد.گیسوانی در باد می وزید و شب به بوی او اغشته می شد.

یلدا شبی از خدا پاره ای اتش قرض گرفت.اتش که می دانی،همان عشق است.یلدا اتش را در دلش پنهان کرد تا شیطان انرا ندزدد.اتش در وجود یلدا بارور شد.
فرشته ها به هم گفتند:"یلدا ابستن است.ابستن خورشید.و هر شب قطره قطره خونش را به خورشید می بخشد و شبی که اخرین قطره را ببخشد دیگر زنده نخواهد ماند."
فرشته ها گفتند: فردا که خورشید به دنیا بیاید، یلدا خواهد مرد.
......
یلدا همیشه همین کار را می کند؛میمیرد و به دنیا می اورد.یلدا افرینش را تکرار می کند.

ایرانی بودن را فراموش نکنیم ...

هر وقت که محرم میومد از مظلومیت حسین می گفتیم از یه درد دم میزدیم پا روضه که می نشستیم تا یادی از مظلومیت بچه های حسین مخصوصا اصغر شش ماهه و دختر سه ساله حسین می کردیم همه به یاد مظلومیتشون اشک می ریختیم، سینه می زدیم اول تا آخر محرمو به عشقشون مشکی می پوشیدیم فریاد می کشیدیم کاش کربلا بودم تا برات جون می دادم... اما همیشه خیلیامون تا اینکه روضه تموم می شد مجلس تموم می شد اشکامون، سینه زدن هامون، فریادهامون، همشون همونجا جا می موند...
دیگه همه چی یادمون می رفت اصلا نمی دونستیم واسه چی اومدیم؟! بعد از این میخوایم چه کنیم؟! چه درسی باید پس بدیم؟!

بی خبر از همه جا...
بی خبر از همه چیز...
میومدیمو می رفتیم...

اصلا از این گذشته

الان خیلیامون داریم خودمونو واسه جشن شب یلدا آماده می کنیم اینکه کجا دور هم باشیم کجا بخندیم کجا خوش بگذرونیم...

اما افسوس، افسوس از اینکه خیلی کم سعی کردیم دورو برمونو نگاه کنیم...

هیچ وقت نفهمیدیم چندتا از این بچه های سه ساله هستن که شب هارو گرسنه سر می کنن،
هیچ وقت نفهمیدیم چه مادرایی هستن که دعا می کنن کاش می مردنو گرسنگی بچه هاشونو نمی دیدن
هیچ وقت ندیدیم اون پدریو که چطور خودشو به آب و آتیش میزنه تا جلو بچه هاش شرمنده نباشه
هیچ وقت ندیدیم آدماییو که چقدر تنهان و کسی به یادشون نیست
هیچ وقت نمی تونیم بفهمیم مادرا و پدراییو که یه عمر خون دل خوردن تا بچه هاشونو بزرگ کنن، حالا چرا تنهان...
و هیچ وقت نفهمیدیم، داستان هایی پر از درد و غم در حال رخ دادن است ولی ما فقط به گذشته خیره شده ایم...


آیا ما واقعا سیرت و کردار حسین را آموخته ایم؟
آیا زمانی که ما دم از بزرگانی چون کورش و... می زنیم از آنها درس مردانگی را فرا گرفته ایم؟

بیایید در این شب ها رفیق تنهایی همدیگر باشیم، پشتیبان هم باشیم، محبت را به همدیگر هدیه کنیم و همیشه با عشق زندگی کنیم...
در ضمن ما باید خودمان در فکر هم باشیم و منتظر شخص یا نهاد خاصی برای حمایت از این افراد نباشیم.

کمک کردن تنها مادی نیست گاهی هدیه یک لبخند تمام زندگی یک فرد می شود...


نگذاریم داستان های تنهایی و اندوه دوباره تکرار شود
داستان های تکراری و پر از درد.

یلدا ...
دخترسیه موی بلند بالا ...
یادگار نام وطن ...
میوه ی پائیز ایران ...
و عروس ایران ...

در راه است ;
او را بر سفره ی مهر بنشانیم ...
و با نسل فردا پیوند زنیم ;
ایرانی بودن را فراموش نکنیم ;

ایرانی بودن را فراموش نکنیم

برایت یک بغل گندم، دلی خشنود از مردم
برایت یک بغل مریم، که مستت میشود هر دم
برایت قدرتِ آرش، که دشمن را زنی آتش
برایت سفره ای ساده، حلال و پاک و آماده
برایت یک غزل احساس، دو بیتی های عطر یاس
برایت هرچه خوبی هست، صمیمانه دعا کردم
-------
پیشاپیش یلدا مبارکباد

سهم من از شب یلدا شاید
قصه ای از غصه و انار سرخی که پر از دلتنگی ست
غم هایم بلند همانند شب یلداست
شب یلداست
دلم در خواب پروانه شدن بود
ولی افسوس
دلم در اوج رفتن روبه شمعی سوخت و من نالان
کنار سفره ای از عشق خالی
شبی مایوس و سرگردان دارم امشب