آیا چشم زخم کارساز است؟ چگونه می توان آثار آن را دفع نمود؟

چشم زخم از تأثیرات نفسانی است که در خارج کرارا اتفاق افتاده است و دلیلی بر نفی آن وجود ندارد.
بعضی از روایات حق بودن این مسئله را ثابت می کند. در «در المنثور» از پیامبر اکرم (ص) روایت است که فرمود: مسئله چشم زخم حق است، همچنین فرمود: چشم زخم، مرد سالم را در قبر و شتر سالم را در دیگ قرار می دهد.[1]
و امیرالمؤمنین (ع) فرمود: پیامبر اکرم (ص) برای امام حسن (ع) و امام حسین (ع) "رقیه" (منظور از" رقيه" دعاهايى است كه مى‏نويسند و افراد براى جلوگيرى از چشم زخم با خود نگه مي دارند و آن را تعويذ نيز مى‏گويند)، گرفت و این دعا را خواند: « أُعِيذُكُمَا بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ وَ أَسْمَائِهِ الْحُسْنَى كُلِّهَا عَامَّةً مِنْ شَرِّ السَّامَّةِ وَ الْهَامَّةِ وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةٍ وَ مِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ » یعنی: برای شما پناه می جویم به کلمات کامل خداوند و تمام اسماء حسنای او از شر هر ملال آورنده و از شر بزرگان(رهبران و روساء) موجوداتی که با چشم دیده نمی شوند و از شر هر چشم بدی که به انسان می رسد واز شر حسود هنگامی که حسد بورزد... سپس پیامبر (ص) به ما فرمود: اینچنین ابراهیم (ع) برای اسماعیل و اسحاق تعویذ نمود.[2]
در حکمت 400 نهج البلاغه نیز آمده است: چشم زخم حق است و توسل به دعا برای دفع آن نیز حق است.[3]
از این روایات روشن می شود که چشم زخم توهم و خرافه نیست بلکه یک امر واقعی است که در خارج اتفاق می افتد و راههایی برای جلوگیری از آن وجود دارد.
مشهور است که آیه 51 از سوره مبارکه قلم در دفع چشم زخم مؤثر است. در این آیه خداوند به پیامبر اکرم (ص) می فرماید: «نزديك است كافران هنگامى كه آيات قرآن را مى‏شنوند با چشم ‏زخم خود تو را از بين ببرند، و مى‏گويند: «او ديوانه است! ».[4]
در شأن نزول این آیه آمده است: شخصی از قبیله ی بنی اسد، گاهی سه روز گرسنگی می کشید، بعد از آن به هر چیزی که برخورد می کرد می گفت: مانند آن را تا به امروز ندیدم، به آن چیز فساد و ضربه ای می رسید. بعضی خواستند تا این کار را درباره ی رسول الله (ص) انجام دهند که خداوند پیامبر را از آن حفظ کرد.[5]
مرحوم علامه طباطبائی( ره) در توضیح آیه فرموده اند:" منظور از «ازلاق به ابصار» در «لیزلفونک» بنابر نظر همه ی مفسرین، چشم زدن است که خود نوعی از تأثیرات نفسانی است و دلیل عقلی بر نفی آن ندار