با صد هزار جلوه برون آمدی که من
با صد هزار دیده تماشا کنم تو را

بالای خود در آینه چشم من ببین
تا با خبر ز عالم بالا کنم تو را

مستانه کاش در حرم و دیر بگذری
تا قبله گاه مومن و ترسا کنم تو را

خواهم شبی نقاب ز رویت برافکنم
خورشید کعبه ، ماه کلیسا کنم تو را

طوبی و سدره گر به قیامت به من دهند
یک جا فدای قامت رعنا کنم تو را

فروغی بسطامی

نه دیگه شیطونُ لعنت کردم رفت

گر رحم کنی جانا جان بر سرت افشانم
ور زخم زنی دل را بر خنجرت افشانم

معلوم* من از عالم جانی است، چه فرمائی
بر خنجر تو پاشم یا بر سرت افشانم


بر سوزن مژگانم صد رشته گهر دارم
در دامن تو ریزم یا در برت افشانم

آئی به کف آن خنجر چون چشم من از گوهر
من گوهر عمر خود بر گوهرت افشانم

گر گوهر جان خواهی هم در کمرت دوزم
ور دانهٔ دل خواهی هم در برت افشانم

طاووس خودآرائی در زیور و زیبائی
گر دیده قبول آید بر زیورت افشانم

با من به سلام خشک ای دوست زبان ترکن
تا از مژه هر ساعت لعل ترت افشانم

خاک در سلطان را افسر کن و بر سر نه
تا سر به کُله داری بر افسرت افشانم

آن پیکر روحانی بنمای به خاقانی
تا دیدهٔ نورانی بر پیکرت افشانم

* = در اصطلاح قدیم معلوم = دارائی و مال و پول.

خاقانی شروانی

کوس غارت زد فراقت، گرد شهرستان دل
شحنه عشقت، سرای عقل در طبطاب* داشت

نقش نامت کرده دل، محراب تسبیح وجود
تا سحر تسبیح گویان، روی در محراب داشت

دیده‌ام می‌جست، گفتندم نبینی روی دوست
عاقبت معلوم کردم، اندرون سیماب* داشت

روزگار عشق خوبان شهد فائق می نمود
باز دانستم که شهدآلوده زهر ناب داشت

«سعدی» این ره، مشکل افتاده ست در دریای عشق
کاول، آخر در صبوری اندکی پایاب* داشت

سعدی

طبطاب: آن چوب که گوی بر آن براندازند، نوعی چوگان.
سیماب: جیوه، ترکیب سیم(نقره، جیوه)+آب
پایاب: آب کم عمق که پا به کف آن می رسد.

از دگری چه حاصلم تا ز تو مهر بگسلم
هم تو که خسته‌ای دلم مرهم ریش خسته‌ای

گر به جراحت و الم دل بشکستیم چه غم
می‌شنوم که دم به دم پیش دل شکسته‌ای

سعدی