حقيقت فلسفه روزه داري

فلسفه و چرايي روزه داري را بايد با دو ديد و تقسيم بندي (مذهبي - علمي) و (روحي - جسمي) مورد توجه قرار داد که به يقين ، هر دوي اين ديدگاه ها و هدفها، با تفاوت در مراتب و درجات ، موردنظر خود پروردگار بوده است.



بعد بهداشتي روزه آن گونه که از فرمايش هاي رسول اعظم ص و ساير معصومين ع و در پي آن ، تاييدات علمي دانشمندان و پزشکان دوره معاصر برمي آيد ، روزه داري ، آن هم با صورت ويژه تعيين شده در شريعت مقدس اسلام ، عامل بزرگي در سلامت بدن به شمار مي آيد.



روزه ؛ احياي تقوا

رسيدن به درجه تقوا (يعني مانع و سپر بازدارنده از گناه و معصيت) و زنده کردن روح پرهيزکاري در وجود انسان ، در نتيجه کنترل غرائز.

آنچنان که اميرالمومنين ع نيز در يکي از بيانات نغز خود فرمودند: «صوم شهر رمضان ، فانه جنه من العقاب شيعني روزه ماه مبارک رمضان سپري است از عذاب الهي» و توضيح آن اين که فرد روزه دار در راستاي روزه داري و با رعايت تمام جوانب روزه اين که ، زبان خود را از آفتهاي زباني همچون تمسخر و دشنام و ناسزاگويي و غيبت و دروغ و تهمت و افترا و نزاع و درگيري لفظي و گوش خود را از شنيدن همين آفات و نيز سخنان لغو و بيهوده و چشم خود را از مشاهده مناظر لهو گناه و حرام و نيز ، فکر و انديشه خود را از انديشه ها و نيتهاي پليدي همچون سوءظن و ساير اعضا و جوارح پيکر خود را از تمام معصيت ها بازمي دارد و نيز به فرموده امام دوم شيعيان ، با سبقت بر طاعت و عبادت در ميدان مسابقه ماه رمضان و در کل ، تسلط يافتن بر هيجانات شهوت و ضعيف ساختن آن ، در نهايت ، بر شيطان درون و برون مسلط مي گردد و به وجود آمدن آثار تجرد و روحانيت را در درون خود حس مي کند که رسيدن به اين درجه از معنويت و صفاي نفس و پاکي دل ، خود ، کمک بزرگي براي معرفت و شناخت بهتر راهها از بي راهه هاي پيشنهادي شيطان خواهد بود که اين درجه از معرفت بازدارنده از انحراف و تباهي ، همان ملکه نوراني تقواست که هدف بنيادين و اساسي از واجب ساختن روزه از طرف آفريدگار حکيم و داناست.

و اين گونه است که در روايات مي خوانيم که پيامبر ص مي فرمودند: «در اين ماه شياطين را در غل و زنجير مي کنند ، پس از خدا ياري بطلبيد تا آنها بر شما مسلط نگردند.»



واضح است آنچنان که توضيحش گذشت ، روزه داران واقعي در اين ماه ، راهها و درهاي نفوذ شيطان (از آفات زباني و گناهان چشم و گوش و دل انديشه) را به روي شيطان مي بندند و از اين راه ، قدرت شيطان را محدود مي کنند و اين همان معنا و مقصود روايت پيامبر اعظم ص است.



چرا که روزه ، تمام دستگاه هاي بدن را از خستگي مداوم بيرون آورده و از بهترين عوامل جوان ساز نسوج بدن بوده و نيز نيروي مقاومت بدن را افزايش مي دهد و به گفته برخي دانشمندان غيرمسلمان همچون سوفورين ، راه حل بسياري از بيماري ها از جمله ، آسم ، برونشيت ، روماتيسم مزمن ، نقرس ، بيماري هاي چشم ، کم خوني و ضعف روده ها، مرض قند و بيماري هاي کليه و کبد و نيز بيماري هاي عصبي و رواني به حساب مي آيد (روزه درماني).اميرمومنان ع نيز در حکمت 136 از نهج البلاغه در يک گفتار پر مغز ، از روزه با عنوان (زکاه البدن) ياد مي کنند. با اين توضيح که ، زکات در لغت به معناي پاک و خالص کردن است که با اين ترتيب ، روزه نيز نسخه حکيمانه اي براي پاکسازي بدن و صحت و سلامت جسماني اعتبار خواهد شد به اين نحو که ، استراحت موقت دستگاه گوارش و دستگاه هاي تصفيه بدن ، مانند کليه و کبد، از فرسايش اين اندامها در اثر کار مداوم جلوگيري خواهد کرد البته در اين ميان ذکر اين نکته اساسي است که در شريعت اسلام ، معيار سنجش اعمال ، نيت و قصد تقرب به خداوند و فرمانبرداري از دستورها و فرامين اوست بنابراين اگر کسي به قصد تقرب و اطاعت و فرمانبرداري و به عبارت ديگر، به عنوان يک دستور شرعي ، روزه نگيرد بلکه هدفش از روزه گرفتن فقط بهره گيري از فايده هاي بهداشتي آن باشد ، گرچه طبيعتا بهره خود را از آن منافع خواهد برد ولي از نظر شرع و مذهب ، روزه اش باطل است چراکه در کليه اعمال عبادي ، نيت (قصد قربت) داشتن ، واجب بوده و از ارکان عبادات محسوب مي شود و در اين راستا ، درجات و مراتب روزه و روزه داري را در 3 مرتبه مي دانند:

1- روزه عوام که عبارت است از اين که روزها شکم و فرج خود را از مقتضاي شهوت هاي آنها محافظت نمايد که تنها فايده آن رفع تکليف از روزه دار مکلف است.



2- روزه خواص که علاوه بر حفظ شکم و بدن خود از حرام و شهوت ، چشم و گوش و زبان و دست و پا و ساير اعضا و جوارح خود را نيز از گناهان محافظت مي کند که نتيجه اين نحو روزه داري ، رسيدن به ثوابهاي بي پايان وعده داده شده به روزه داران است.



3- روزه خواص خواص که علاوه بر رعايت موارد گفته شده در بالا ، فکر و دل خود را نيز از اشتغال به افکار پليد همچون حسد ، بدگماني ، تکبر و کينه و حيله و مکر و انديشه هاي غيرخدايي و اخلاق رذيله ، بازمي دارد که نتيجه اين نحو روزه داري ، علاوه بر رسيدن به وعده هاي ثواب ، روگردانيدن دل [براي هميشه] ، از غير خدا خواهد بود

دعا جهت زیاد شدن روزی
این دعا را روزی چهارده مرتبه تا 9 روز بخواند:



اللهمانی اَسْئَلُکَ به حقَّ وَلِیَّکَ مُحَمَدِّ بن عَلیًّ عَلَیهِ السَّلامُ اِلاّ جُدْتَ بِهِ عَلَیَّ مِنْ فَضْلِکَ وَ تَفَضَّلْتَ بِهِ عَلَیَّ مِنْ وُسْعِکَ وَ وَسَّعَتَ عَلَیَّ رِزْقَکَ وَ اَغْنَیْتَنی عَمَّنْ سِواکَ وَ جَعَلْتَ حاجَتی اَلَیْکَ وَ قَضاها عَلَیْکَ اِنَّکَ لِما تَشاءُ قَدیر
دعا جهت توسعه رزق از امام جواد (علیه السلام)

یا مَنْ یَکْفی مِنْ کُلِّ شَیْ‌ءٍ وَ لا یَکْفی مِنْهُ شَیْ‌ءٌ اِکْفِنی ما اَهَمَّنی.
دستوری از پیامبر بزرگوار اسلام صلی الله علیه و اله و سلم اگر قرضی دارید و از پرداخت آن عاجز شدید این دعا را ورد خود قرار دهید به ویژه بعد از هر نماز صد مرتبه بگویید انشا الله موفق به ادای قرض خواهید شد اَللّـهـُـمَّ اَغـنِـنـی بـِـحـَلا لـِکَ عَن حـَرامـِکْ وَ بـِـفـَضـْـلـِکَ عَــمـَّـنْ سـِـواکْ علاوه بر اینکه بعد از هر نماز می‌خوانید همواره بخوانید



دعا جهت غنی شدن از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم)
حضرت خاتم‌الانبیاء (علیه السلام) به اصحاب صفه در وقتی که از تنگدستی خود شکایت کردند این دعا را تعلیم شان فرمود که دائم بخوانند، غنی خواهند شد.

اللّهُمَّ رَبِ السَّمواتِ السَّبْعِ وَ رَبِّ الْعَرْشِ الْعَظیمِ اِقْضِ عَنّا الدَّیْنِ وَ أغْنِنا مِنَ الْفَقْرِ

رسیدن به اجابت
امام صادق علیه‌السلام فرمودند: کسی که صد بار لا اله الا الله الملک الحق المبین بگوید، خدای عزیز غائب او را از فقر پناه داده و وحشت قبرش (یا ترس از برونفکنی) را از بین می‌برد، بی نیازی را به دست آورده و در بهشت را کوبیده است. (نقل از کتاب ثواب الاعمال شیخ صدوق)

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: هنگامی که انسان کاری را آغاز می‌کند باید تا یک سال آن را ادامه دهد، سپس اگر خواست به کار دیگری بپردازد. دلیل آن درک شب قدر و وصول به تقدیر الهی است . (اصول کافی، ج 2، ص 83)

آیه به جهت زیادی رزق
به تجربه رسیده آن که در هر روز بخواند آیه مبارکه و من یتق الله تا آخر آیه 3 سوره طلاق را سه مرتبه بعد از نمازهای واجب یا سه مرتبه صلوات در اول آن و سه مرتبه صلوات در آخر آن بخواند موجب وسعت رزق خواهد بود. انشاء الله.

وَ مَنْ یَتَّقِ اللهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ وَ مَنْ یَتَوَکِّلْ عَلَی الله فَهُوَ حَسْبُهُ اِنَّ اللهَ بالغُ اَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللهُ لِکُلِّ شَیْءٍ قَدْرا.

درمان فقر و دعای رزق و روزی
هر کس سوره‌ی قارعه را بنویسد و با خود همراه داشته باشد اگر معیشت و زندگی بر او تنگ و سخت باشد زندگی بر او آسان خواهد شد.

دعای رزق و روزی
هر کس سوره‌ی صافات را در هر روز جمعه بخواند خداوند در دنیا به او رزق و روزی زیاد و مخصوصی خواهد رسانید که نه شیطان و نه هیچ ظالمی در او تصرف نتوانند کرد .

خواص دنیوی سوره ذاریات
1- هر کس این سوره را تلاوت کند لااقل یک‌بار در هر روز بخواند، ثروت حلال برای او به هم رسد به طوری که متحیر گردد.


2- از امام صادق (علیه‌السلام) : هر کس این سوره را روز یا شب بخواند خدا معیشت او را اصلاح فرماید او را رزق وسیعی عنایت نماید.


3- مرحوم سید محمد خامنه ای تبریزی: که قرائت سوره ذاریات در هر روز موجب ثروت فراوان می‌گردد همین طور که قرائت این سوره به همراه سوره های طلاق مزمل والم نشرح در هر روز برای توسعه امر معاش مجرب است به طوری که من حیث لا یحتسب می‌رسد و موجب حیرت عقول می‌گردد. و در اهمیت این ختم فرموده که اگر در روز این ختم از شما فوت شد آن‌ را در شب بجای آرید.
شیخ صدوق از حضرت امام صادق (علیه‌السلام) نقل کرده است که فرموده: هر کس سوره مبارکه ذاریات را روز یا شب بخواند خدا معیشت او را اصلاح فرماید و او را رزق وسیعی عنایت نماید.

ادا قرض و دین
دستوری از پیامبر بزرگوار اسلام صلی الله علیه و اله و سلم اگر قرضی دارید و از پرداخت آن عاجز شدید این دعا را ورد خود قرار دهید به ویژه بعد از هر نماز صد مرتبه بگویید انشا الله موفق به ادای قرض خواهید شد:


اَللّـهـُـمَّ اَغـنِـنـی بـِـحـَلا لـِکَ عَن حـَرامـِکْ وَ بـِـفـَضـْـلـِکَ عَــمـَّـنْ سـِـواکْ

علاوه بر اینکه بعد از هر نماز می‌خوانید همواره بخوانید.

گشایش روزی و ادا قرض
ابو بصیر نقل می‌کند: به حضرت صادق (علیه‌السلام) از حاجت خودم شکایت کردم و از آن حضرت خواستم که به من دعایی جهت رزق بیاموزد

حضرت صادق (علیه‌السلام) فرمود: در نماز شب، وقت سجده (در روایت دیگر: در سجده آخرِ رکعتِ هشتمِ نافله شب) این دعا را بخوان: یا خَیْرَ مَدْعُوٍّ وَ یا خَیْرَ مَسْئُولٍ وَ یا اَوْسَعَ مَنْ اَعْطی وَ یا خَیْرَ مُرْتَجیً اُرْزُقْنی وَ اَوْسِعْ عَلَیَّ مِنْ رِزْقِکَ وَ سَبِّبْ لی رِزْقاً مِنْ قَبْلِکَ اِنَّکَ عَلی کُلِّ شَیْءٍ قَدیرٌ.


حضرت این دعا را به من تعلیم فرمود، از وقتی که من آن را خواندم، دیگر محتاج نشدم.

توجه:
نکته ای که شایسته است در اینجا متذکر شویم این است که تمام این دعاها و اذکاری که توصیه شده به این معنا نیست که اگر هرکس با هر اعتقادات و اعمالی این ها را به جای آورد قطعاً نتیجه خواهد گرفت.


همان طور که می دانید هر عملی یک مقدمه ای دارد که تا آن مقدمه نباید، عمل نتیجه ی مطلوبی نخواهد داشت. بنابر این برای نتیجه گرفتن از این دعاها و هر دعای دیگر ابتدا باید از گناهان خود توبه کنیم، یک مقدمه ای در درون خود و پل ارتباطی میان خود و آن کسی که از او خواسته ای داریم برقرار سازیم تا انشاالله به نتیجه ی مطلوب برسیم .

منبع: شفا خانه قرآن

خداوند در ماه رمضان شیطان را چون سگی رام در بند میکند. این سگ فقط از دور پارس میکند. اما اگر با دستان خود زنجیرش را باز کنید، خداوند اجازه میدهد بر شما چیره گردد. سوالی مطرح می شود: "اگر فرشتگان مبرا از گناه هستد، پس چرا شیطان گناه کرد؟" پاسخ این که شیطان از اجنه است و فرشته محسوب نمیشود. او جنی بود در میان فرشتگان. فرشتگان مبرا از گناه هستند. اما جن گاهی اطاعت دارد و گاهی عدم اطاعت. اگر خداوند کسی را رها کند، شیطان از راه جسمانی و نفسانی بر او چیره میگردد. خداوند نیروی نفسانی او را در اختیار شیطان قرار می دهد.

در روز قـیـامت خـداوند، جـلّ ثناۆه، همچنان كه برادرى از برادرش پوزش مى‌‏خواهد، از بنده مۆمن نیازمند خود در دنیا، عذر مى‏‌خواهد و مى‌‏فرماید: به عزّت و جلالم سوگند كه من تو را در دنیا از سر خواریت نزد من، محتاج نكردم. اكنون این سرپوش را بردار و ببین به جاى دنیا به تو چه داده‌‏ام. او سرپوش را بردارد و گوید: با این عوضى كه به من دادى مرا چه زیان اگر آنچه را در دنیا از من گرفتى

كسی كه قلبش سرشار از ایمان به خداوند یكتا است و در عمل نیز به دستورات الهی پایند است، فقیر نیست بلكه او بی نیاز واقعی است و اكثر پیامبران و صالحان جهان از نظر مادی وضع خوبی نداشتند. فقر شعار صالحین است همان گونه كه در روایتی از امام صادق علیه السلام می‌خوانیم كه حضرت فرمودند:

هنگامى كه دیدید فقر روى آورده بگو اى شعار صالحین خوش آمدى و هنگامى كه ببینى غنا روى آورده بگو لابد گناهى از من سر زده كه مجازاتش به سرعت فرا رسیده. [8]

البته این فقری كه در این روایت مراد و منظور است فقری است كه انسان تلاش می‌كند ولی در حد كمی نصیبش می‌شود نه فقری كه بر اثر تنبلی و بی تدبیری و اسراف به وجود آمده باشد. و باز منظور از فقر، زندگى ساده و خالى از تشریفات و تكلّفات است در برابر ثروتى كه موجب مستى و غرور و تشریفات و تجمّلات مى‏‌شود.

و البته اگر انسان فقیری در زندگی كوتاه و گذرای دنیا از جاده مستقیم الهی خارج نشود و بر این حالت فقر صبر نماید خداوند در زندگی جاودانه آخرت مقام بالا و نعمت های زیادی به او می‌دهد همان گونه كه امام رضا علیه السلام در روایتی می‌فرماید:

كسی كه قلبش سرشار ازایمان به خداوند یكتا است و در عمل نیز به دستورات الهی پایند است، فقیر نیست بلكه او بی نیاز واقعی است و اكثر پیامبران و صالحان جهان از نظر مادی وضع خوبی نداشتند

در روز قـیـامت خـداوند، جـلّ ثناۆه، همچنان كه برادرى از برادرش پوزش مى‌‏خواهد، از بنده مۆمن نیازمند خود در دنیا، عذر مى‏‌خواهد و مى‌‏فرماید: به عزّت و جلالم سوگند كه من تو را در دنیا از سر خواریت نزد من، محتاج نكردم. اكنون این سرپوش را بردار و ببین به جاى دنیا به تو چه داده‌‏ام. او سرپوش را بردارد و گوید: با این عوضى كه به من دادى مرا چه زیان اگر آنچه را در دنیا از من گرفتى. [9]

در ضمن پولدار شدن آدم ها نیز ربطی به خوبی و بدیشان ندارد. خداوند سنت هایی دارد كه هر كس آن سنت

دارد كه هر كس آن سنت ها را رعایت كند چه كافر چه مۆمن به پول و ثروت می‌رسد. به عنوان مثال هر كس تلاش نماید و زحمت بكشد، یا به كسب و تجارت بپردازد و در این مسیر مهارت كافی داشته باشد، می تواند صاحب پول و ثروت گردد. اما اگر كسی بیكاری و تنبلی را پیشه كند، یا در زندگی اش حساب و كتاب نداشته باشد، فقیر می شود، می خواهد مۆمن باشد یا كافر.



پی نوشت ها :

[1]. كتاب بهلول عاقل ص 31

[2]. نهج البلاغه، خطبه 33.

[3]. :نهج البلاغه، خطبه 224.

[4]. نهج البلاغه، خطبه 3.

[5]. نهج البلاغه، كلمات قصار، شماره 236.

[6]. 110 سرمشق از سخنان حضرت على (ع)، ص: 6

[7].لا غِنَى‏ كَالْعَقْلِ وَ لا فَقْرَ كَالْجَهْل «نهج البلاغه، كلمات قصار، شماره 54.»

[8]. إذا رَأَیْتَ الفَقْرَ مُقبِلًا فَقُلْ مَرْحباً بِشِعارِ الصّالِحینَ وَ اذا رَأَیْتَ الْغِنى‏ مُقْبِلًا فَقُلْ: ذَنْبٌ عُجِّلَتْ عُقُوبَتُه « كافى، ج 2، ص 263، ح 12 از باب فضل فقراء مسلمین»

[9]. إنّ اللّه‏َ جلَّ ثناۆهُ لَیَعتَذِرُ إلى عَبدِهِ المۆمنِ الُمحْوِجِ فی الدنیا كما یَعتَذِرُ الأخُ إلى أخیهِ ، فیَقولُ : وعِزَّتی وجَلالی ، ما أحوَجتُكَ فی الدنیا مِن هَوانٍ كانَ بِكَ عَلَیَّ ، فارفَعْ هذا السَّجْفَ فانظُرْ إلى ما عَوَّضتُكَ مِن الدنیا . قالَ : فَیَرفَعُ فیَقولُ : ما ضَرَّنی ما مَنَعتَنی مع ما عَوَّضتَنی «كافی ج 2 ص 264»