دکتر دامیان اسکارف (Damian Scarf)، روان‌شناس دانشگاه اوتاگو در نیوزیلند، با کمک همکارانش این یافته را روز گذشته در نشریه علمی Science انتشار دادند.

به‌گفته اسکارف، "این نخستین نمونه از جاندار غیر پستانداری است که از پس این کار برمی‌آید". هرچند که بی‌تردید توانایی انسان در زمینه علم ریاضیات منحصر به فرد است، اما مدارکی دال بر توانایی دیگر جانوران در فهم اعداد و نظم مابین‌شان هم وجود دارد. حدود ۱۵ سال پیش، پژوهشگران متوجه شدند که میمون‌های دم‌کوتاه، این توانایی را دارند که عکس‌ها را بر اساس شمار چیزهایی که در آن‌ها مشاهده می‌شود مرتب کنند. حال، بعد از محک همین روش روی سه کبوتر، اسکارف و همکارانش فهمیده‌اند این جانوران ریزمغز هم از این توانایی برخوردارند.

"گمان نمی‌کنم مردم دید روشنی از هوش کبوترها داشته باشند." این را اسکاف می‌گوید و می‌افزاید: "اما لزوماً نیازی به مغز یک پستاندار برای انجام چنین کارهایی نیست." او و همکارانش، ابتدا پرندگان را در جعبه‌هایی که از داخل با صفحات لمسی رایانه‌ای تجهیز شده بود، قرار دادند. یک مجموعه سه‌تایی از عکس هم محتوی یک، دو و سه شکل یکسان در برابر این کبوترها قرار داده شد. آن‌ها برای مرتب کردن عکس‌ها- به‌کمک نوک زدن روی صفحه لمسی- به‌نحوی که ترتیب صعودی اعداد در آن‌ها رعایت شود، جایزه می‌گرفتند. پژوهشگران، برای بررسی احتمال واکنش بصری کبوترها به نشانه‌هایی به جز اشکال مشابه، از تصاویری که محتوی مخلوطی از اشکال مختلف، آن‌هم با ابعاد و رنگ‌ها و مساحت‌های متفاوت بودند استفاده کردند. به‌گفته اسکارف، "این، برای وادار کردن کبوترها به کاربرد عددها به‌جای سایر محرک‌های حسی بود".

سپس این پژوهشگران دست به آزمایش توانایی کبوترها برای مرتب کردن دوعدد کاملاً تازه از بین یک تا ۹ زدند و متوجه شدند که این پرندگان در ۷۴ درصد موارد، این جفت‌ها را به درستی چیده‌اند.

کبوترها، آهسته‌تر از میمون‌ها

به‌گفته اسکارف، هرچند کبوترها توانایی مشابهی نسبت به میمون‌ها نشان می‌دهند، اما زمان بیشتری را- حدود یک سال، در مقایسه با مهلت دوماهه میمون‌ها- صرف یادگیری می‌کنند. او می‌افزاید: "باید نمونه‌های بسیار زیادی را نشان‌شان داد تا بفهمند متغیر اصلی، تعداد شکل‌هاست... حال‌آنکه میمون‌ها برای یادگیری چنین چیزهایی فوق‌العاده بهتر عمل می‌کنند." به بیان

سه. به یک معنا همه‌ی صداهایی که در طبیعت پیرامون انسان موجود اند و می‌توان با گوش، آن‌ها را شنید و تمییز داد، موسیقی هستند ـ البته چه بسا موسیقی‌ای خام و بی‌نظم، اما به هر رو تمام آواها، قابلیت موسیقایی دارند.[2] آن‌کس که به طبیعت اطراف خود خوب نگاه می‌کند، خوب گوش می‌کند و همه‌ی آنچه را که ممکن است، به‌درستی، احساس و ادراک می‌کند، در نظر چنین کسی موسیقی فلسفه‌ای جز هم‌زیستی با طبیعت ندارد. چنین فردی دنیا را کنسرت عظیم و جاودانه‌ای می‌داند و برای خود در این کنسرت چندین نقش قائل است: او شنونده است، و با گوشِ دقیق‌اش یک‌سره در حال کشف ظرایف این اجرای ابدی و ازلی همه‌ی ذرات کیهان است (این تقریباً همان نگاهی‌ست که عرفای صاحب‌ذوقِ ما به دستگاه «آفرینش» و «موسیقی» یا به «موسیقیِ آفرینش» داشته‌اند؛ نگاه امثال مولوی و حافظ به جهان پیرامونی خود.[3])

از منظر چنین نگاه و نگرشی همه‌ی ذرات عالم هر یک مشغول نواختن نوای مألوف خود است. با این نگاه، چه در ساحت واقعی و چه در معنای نمادین یا مجازی و ادبی، باید گوش جان را برای شنیدن نواهای موسیقیِ رگ‌رگِ تارهای وجود کهکشان‌ها تربیت کرد.

سه. ۱. تصویر موسیقایی نخست: بسیاری از پرندگان آن چنان صدای زیبا و گوش‌نوازی دارند که باید گفت این‌ها بدون دیدن هر آموزشی، ذاتاً و بالفطره، موسیقی‌دان و آهنگ‌شناس اند، و همه‌ی این صداهای شگفت و نغمه‌های هوش‌ربا را همگی با سازهای مشترکی ـ که همان نوک یا منقار و گلوی‌شان باشد ـ می‌نوازند. خیلی از فیلم‌های مستندی که از پرندگان (و البته از جانوران دیگر) تهیه شده، نشانگر قدرت بالای این موجودات است در آفرینش انواع آواهای دلنشین با بهترین هارمونی‌ها یا نظم و هم‌آهنگی ممکن. به قفس انداختن پرنده‌ها و آوردن‌شان به محیط بسته‌ی خانه هم، همان آوردن طبیعت است درون زندگیِ شهریِ بریده از طبیعتِ زنده و بکر. این پرنده‌ها، تنها، نوازنده‌ی نغمه‌ی فطری خود نیستند بلکه برخی استعداد بالایی دارند در تقلید یا شبیه‌سازی صداهای دیگر. در نمونه‌ی جالبی از مستندهای تلویزیونی حیات وحش، پرنده‌ای همه‌ی صداهایی را که اطراف‌اش می‌شنید، شبیه‌سازی می‌کرد؛ حتا صدای «کلیک» دوربین عکاس را هم بهتر از اصل آن تقلید می‌کرد تا جایی که شناخت اصل و بدل از یک‌دیگر دشوار بود.

سه. ۲. تصویر موسیقایی دوم: در خیلی از آثار موسیقایی دنیا، آهنگ‌سازان صد