[لینک]

أملی در مجموعه شعر "نام تو زخم من است" از آزاده طاهایی
احمد اعتمادی

احمد اعتمادی - به تازگی انتشارات مروارید مجموعه شعر بسیار فروتنی از آزاده طاهایی منتشر کرده است. این مجموعه که "نام تو زخم من است" نام دارد، مجموعه‌ای‌ست از بیش از ۶۰ شعر، با حال و هوایی کاملاً متفاوت از جریان‌های مسلط شعری.

انتشارات مروارید در ۴۰ سال گذشته همواره پیشنهادهای خوبی در شعر فارسی به خوانندگانش معرفی کرده است. "نام تو زخم من است" یکی از قابل تأمل‌ترین مجموعه اشعاری‌ست که این روزها روی پیشخوان کتاب‌فروشی‌ها می‌توان سراغ گرفت.



جریان‌های شعری همواره طرفداران پر و با قرص داشته و دارد و خواهد داشت. اما این هم واقعیت دارد که همیشه عده‌ای در خلوت و برکنار ازین هیاهوها به‌سادگی فقط می‌خواهند دنیای شعری خودشان را بیان کنند. "نام تو زخم من است" از این قلمرو می‌آید: قلمرو سکوت، خلوت‌گزینی و تأمل‌های شاعرانه پیرامون مفاهیمی مانند مرگ و زندگی در متن زندگی روزانه انسانی که ما باشیم. به همین دلیل هم امید آن می‌رود که در سال‌‌های نیامده از این دفتر شعر به عنوان یک تلاش شریف و صادقانه در متن هیاهوهای شعری یاد کنند.



تنها مرگ زنده است
همان که نامش را می‌دانم
و بر چهره‌اش نقابی گذاشته است
فرازی از شعر "فراموشی" از مجموعه "نام تو زحم من است"، ازاده طاهایی، انتشارات مروارید

دنیای شعری طاهایی چنان آرام است که باید مراقب باشیم آرامش او را با چنین احکامی به هم نریزیم. چون همیشه این خطر وجود دارد که شعر به خواننده خیانت کند و او آنچه را که خودش می‌پسندد به شعر تحمیل کند. با این‌حال گمان نمی‌کنم چاره‌ای باشد جز تورق در یک دفتر شعر فروتن، خواندن آن و بازخوانی آن خوانده‌ها و نسبت دادن دریافت‌ها به دنیای شکننده شاعر خلوت‌گزین و برکنار از غوغاها و جریان‌سازی‌ها و بحث‌هایی که همیشه با یک حادثه شعری غیرمنتظره به انتها می‌رسد.



اجازه بدهید، پیش از آنکه بیش از این چیزی را به شاعر این دفتر تحمیل کنیم، با هم سطری از شعر او را بخوانیم. طاهایی می‌نویسد:



"من،
هنوز در صف ایستاده‌ام
و از خیانت نیمکت‌های کلاس
دفترچه‌هایم خونی‌ست"



مثل این است که جنایتی اتفاق می‌افتد. ما در این دفتر نام این جنایتکار را کم کم کشف می‌کنیم. او در گستره جهان شعری طاهایی "مرگ" نام دارد. هم‌ازین‌روی ت

رد گنگ

نمیدانم چه میخواهم بگویم

زبانم در دهان باز بسته است

در تنگ قفس باز است وافسوس

که بال مرغ آوازم شکسته است

نمیدانم چه میخواهم بگویم

غمی در استخوانم می گدازد

خیال ناشناسی آشنا رنگ

گهی می سوزدم گه می نوازد

پریشان سایه ای آشفته آهنگ

ز مغزم می تراود گیج وگمراه

چو روح خوابگردی مات و مدهوش

که بی سامان به ره افتد شبانگاه

درون سینه ام دردیست خونبار

که همچون گریه میگیرد گلویم

غمی آشفته دردی گریه آلود

نمیدانم چه می خواهم بگویم

نمیدانم چه می خواهم بگویم

سنگی است زیر آب

در گود شب گرفته دریای نیلگون

تنها نشسته در تک آن گور سهمنک

خاموش مانده در دل آن سردی و سکون

او با سکوت خویش

از یاد رفته‌ای ست در آن دخمه سیاه

هرگز بر او نتافته خورشید نیم روز

هرگز بر او نتافته مهتاب شامگاه

بسیار شب که ناله برآورد و کس نبود

کان ناله بشنود

بسیار شب که اشک برافشاند و یاوه گشت

در گود آن کبود

سنگی است زیر آب ولی آن شکسته سنگ

زنده ست می تپد به امیدی در آن نهفت

دل بود اگر به سینه دلدار می نشست

گل بود اگر به سایه خورشید می شکفت...


از دیگر غزلیات سایه است:

پیش ساز تو من از سخر سخن دم نزنم

که بیانی چو زبان تو ندارد سخنم

ره مگردان و نگه دار همین پردهٔ راست

تا من از راز سپهرت گرهی باز کنم

صبر کن ای دل غم دیده که چون پیر حزین

عاقبت مژدهٔ نصرت رسد از پیرهنم

چه غریبانه تو با یاد وطن می نالی

من چه گویم که غریب است دلم در وطنم

همه مرغان هم آواز پراکنده شدند

آه ازین باد بلاخیز که زد در چمنم

شعر من با مدد ساز تو آوازی داشت

کی بود باز که شوری به جهان درفکنم

نی جدا زان لب و دندان چه نوایی دارد ؟

من ز بی هم نفسی ناله به دل می شکنم

بی تو دیگر غزل "سایه" ندارد لطفی

باز راهی بزن ای دوست که آهی بزنم

ابتهاج در جوانی دلباخته دختری ارمنی به نام گالیا شد که در رشت ساکن بود و این عشق دوران جوانی دست مایه اشعار عاشقانه‌ای شد که در آن ایام سرود. بعدها که ایران غرق خونریزی و جنگ و بحران شد، ابتهاج شعری با اشاره به همان روابط عاشقانه‌اش با گالیا سرود:

دیریست گالیا!

در گوش من فسانهٔ دلدادگی مخوان!

دیگر ز من ترانهٔ شوریدگی مخواه!

دیرست گالیا! به ره افتاد کاروان


عشق من و تو؟ این هم حکایتی است

اما در این زمانه که درمانده هر کسی

از بهر نان شب

دیگر برای عشق و حکایت مجال نیست

شاد و شکفته در شب جشن تولدت

تو بیست شمع خواهی افروخت تابناک

امشب هزار دختر همسال تو ولی

خوابیده اند گرسنه و لخت روی خاک

زیباست رقص و ناز سرانگشت‌های تو

بر پرده‌های ساز

اما هزار دختر بافنده این زمان

با چرک و خون زخم سرانگشت هایشان

جان می کنند در قفس تنگ کارگاه

از بهر دستمزد حقیری که بیش از آن

پرتاب می کنی تو به دامان یک گدا

وین فرش هفت رنگ که پامال رقص توست

از خون و زندگانی انسان گرفته رنگ

در تار و پود هر خط و خالش، هزار رنج

در آب و رنگ هر گل و برگش، هزار ننگ

اینجا به خاک خفته هزار آرزوی پاک

اینجا به باد رفته هزار آتش جوان

دست هزار کودک شیرین بی گناه

چشم هزار دختر بیمار ناتوان ...

دیریست گالیا!

هنگام بوسه و غزل عاشقانه نیست

هر چیز رنگ آتش و خون دارد این زمان

هنگامهٔ رهایی لبها و دست هاست

عصیان زندگی است

در روی من مخند!

شیرینی نگاه تو بر من حرام باد!

بر من حرام باد از این پس شراب و عشق!

بر من حرام باد تپشهای قلب شاد!

یاران من به بند،

در دخمه‌های تیره و غمناک باغشاه

در عزلت تب آور تبعیدگاه خارک

در هر کنار و گوشهٔ این دوزخ سیاه

زودست گالیا!

در من فسانهٔ دلدادگی مخوان!

اکنون ز من ترانهٔ شوریدگی مخواه!

زودست گالیا! نرسیدست کاروان ...

روزی که بازوان بلورین صبحدم

برداشت تیغ و پردهٔ تاریک شب شکافت،

روزی که آفتاب

از هر دریچه تافت،

روزی که گونه و لب یاران همنبرد

رنگ نشاط و خندهٔ گمگشته بازیافت،

من نیز باز خواهم گردید آن زمان

سوی ترانه‌ها و غزلها و بوسه ها

سوی بهارهای دل انگیز گل فشان

سوی تو،

عشق من ....