بخشی هایی از کتاب :

دست‌هاش را دور دست منوچهر، که دوربین را جلوی چشم‌هاش گرفته بود و آسمان را تماشا می‌کرد، حلقه کرد. گفت «من از این پشت‌بام متنفرم. ما را از هم جدا می‌کند. بیا برویم پایین.»
نمی‌توانست ببیند آسمان و پرواز چند پرنده منوچهر را بکشد بالای پشت بام و ساعت‌ها نگهش دارد. منوچهر گفت «دلم می‌خواهد آسمان باز شود و من بالاتر را ببینم.»
فرشته شانه‌هاش را بالا انداخت «همچین دوربینی وجود ندارد.» منوچهر گفت «چرا، هست. باید با دلم بسازم، اما دلم ضعیف است.»
فرشته دستش را کشید و مثل بچه‌های بهانه‌گیر گفت «من این حرف‌ها سرم نمی‌شود. فقط می‌بینم این‌جا تو را از من دور می‌کند. همین. بیا برویم پایین.»

آن روزها خیلی به ما ایراد می‌گرفتند، حتا تهمت می‌زدند، چون ریش‌های منوچهر به خاطر شیمی‌درمانی ریخته بود و من برای این‌که بتوانم زیر بغل‌هاش را بگیرم و راه برود، چادرم را می‌گذاشتم کنار.

یک ماهی می‌شد که منوچهر نیامده بود… شام می‌خوردیم که زنگ زد. اف‌اف را برداشتم. گفتم «کیه؟» گفت «باز کنید لطفا.» پرسیدم «شما؟» گفت «شما؟»
سر به سرم می‌گذاشت. یک سطل آب کردم، رفتم بالای پله‌ها. گفتم «کیه؟» تا سرش را بالا گرفت بگوید «منم»، آب را ریختم روی سرش و به‌دوبه‌دو آمدم پایین. خیس آب شده بود. گفتم «برو همان جا که یک ماه بودی.»

از طرفی نویسنده کتاب اشاره های مستقیم و غیرمستقیم زیادی به مشکلات قدیمی کارمندان پشت میزنشین ، مثل افسردگی، روزمرگی و زندگی یکنواخت، انزوای کاری و وضعیت نابسامان اقتصادی داره که با توجه به استفاده از ضمیر اول شخص جمع، خواننده با شخصیت های کتاب همزاد پنداری می کنه. معرفی این کتابو با این جمله از مقدمه مترجم به پایان می رسونم: «این کتاب روایتی است تلخ و سرگرم کننده از پایان رویای آمریکایی. روایت آدم هایی که به هر دری می زنند تا بمانند اما بالاخره به پایان می رسند».
پ ن 1 : روایت داستان بصورت خطی و فاقد پیچیدگیه ولی تعداد شخصیت ها نسبتاً زیاده. ترجمه کتاب هم بسیار روان و خوش خوانه. در مورد خوندن کتاب یه نکته ای رو بگم. با توجه به اینکه این کتاب بیش از 400 صفحه است و در یک یا دو نشست نمیشه تمومش کرد و مثل خیلی از کتابهایی که شخصیت های پرتعدادی دارند ، ممکنه در 50-60 صفحه اول خواننده سردرگم بشه ، پیشنهاد میکنم به مرور که پیش میرین واسه هرکدوم از شخصیت های اصلی کتاب یه نیم خط توضیح در یه یادداشت واسه خودتون بنویسین تا خط داستان از دستتون خارج نشه.

در بخش دوم كتاب، «معلم نقاشی ما» ، نارسایی‌ها و كاستی‌های نظام آموزشی بیان می‌شود. سپهری در این جا با مرور خاطرات دوران مدرسه، كلاس درس و معلم و كتاب‌های درسی را با زبانی ساده و طنز گونه نقد می‌كند. كلاس درس فضایی سرد و خشك و با طبیعت بیرون بیگانه بود. چنین فضای سرد و بی روحی، كودكان را دل زده و یادگیری آن‌ها را مشكل می‌كرد. شخصیت آموزگاران، این آدم‌های بی عاطفه و ناآشنا با دنیای كودكان، با چوب و فلك كامل می‌شد. آموزگاران و شاگردان در دو دنیای متفاوت به سر می‌بردند و در هیج نقطه‌ای با هم تلاقی نمی‌كردند. كتاب‌های درسی، آلبوم‌های پریشان از كلمات و مفاهیم بودند كه با یكدیگر و زندگی روزمره نمی‌توانستند پیوندی منطقی داشته باشند. شاگردان، این موجودات معصوم، چون كیسه زباله‌ای بودند كه درس‌ها در آن‌ها خالی می‌شد. سپهری نیز، مانند دیگر كودكان از مدرسه و كلاس درس و معلمان بیزار و گریزان بود و نقاشی را بهترین پناهگاه خود می‌دانست. اما چون مدرسه‌ی آن روزگار، برای تخلیل و ابتكار و هنر، جایی باقی نمی‌گذاشت، همین علاقه سبب تنبیه در آموزش و پرورش روم و یونان قدیم و بیان آرای نظریات پلوتارك و ارسطومی پردازد. از سوی دیگر، آن را در عرفان اسلامی و مكاتب هندوبودایی مشرق زمین می‌جوید. در تصوف، رابطه‌ی مرید استوار است و مراد می‌تواند مرید را تأدیب كند. اما تنبیه كودك هرگز از این مقوله نیست. در چنین وضعیتی، بی گمان، ساعت خطاطی از ساعات خوب به شمار می‌آید؛ لیكن با ختم دوره‌ی دبستان، خط و خوشنویسی هم به فراموشی سپرده می‌شود. سپهری استفاده از خودكار و خود نویس را به جای قلم و قلمدان، در بی اعتباری خط و خطاطی مؤثر می‌داند. او به خصلت‌های عارفانه و سنت‌ها و ارزش‌های گذشته كاملاً وفادار است؛ چنان كه این را در اشعارش نیز مشاهده می‌كنیم.

پس از دوره‌ی دبستان، سال‌های دبیرستان آغاز می‌شود. هر چند ظواهر امر تغییر می‌كند، عناصر تعلیم و كاستی‌های آن پا برجاست. علاقه‌ی نویسنده به نقاشی سبب می‌شود كه در این دوره با علاقه‌ای وافر در كلاش نقاشی شركت كند؛ گویی معلم نقاشی با معلمان دیگر تفاوت دارد.
دربخش سوم، «گفت وگو با استاد»، دیدگاه‌های نویسنده درباره‌ی مكاتب نقاشی، تاریخچه‌ی نقاشی در ایران و ویژگی‌های هنر شرق و غرب و تفاوت‌های آن‌ها بیان می‌شود. این بخش در حقیقت، دنباله‌ی سیر فكری سپهری در مجموعه‌ی هشت كتاب است و تاثیر و نفوذ آیین و اعتقادات شرق و مكاتب هند در آن كاملاً آشكار است. او در این بخش كه ناتمام مانده، با پرسش‌هایی از استاد فرانسوی خود به توصیف هنر شرق و تفاوت آن با هنر غرب می‌پردازد و به چند ویژگی هنر شرق اشاره می‌كند: 1) وجود قرینه‌نگاری و تكرار نقش كه در معماری خانه‌ها، باغ‌های ایرانی، مساجد، منبت‌كاری، قلم‌زنی، خاتم كاری و تذهیب، نقاشی، قالی بافی، مینیاتور و حتی شعر دیده می‌شود. اما قرینه‌سازی درشعر به صورت قرینه‌سازی مفهومی است.2) یكسان نگری تصویرگر در پرده‌ی نقاشی شرق؛ حال آن كه در هنر غرب، برای صورتگر، مسئله‌ی سنجش و اختیار پیش می‌آید و دیدگان تماشاگر به جهتی خاص هدایت می‌شود. در نتیجه، بخش‌های دیگر پرده از چشم می‌افتد.

بخش‌های سه گانه‌ی اطاق آبی، از نظر شیوه‌ی نگارش، یكدست نیست. در واقع نویسنده فرصت نیافت تا زبان آن‌ها را كه ظاهرا در چند دوره از عمر نویسنده پدید آمده بودند، هماهنگ سازد. این كتاب با نمونه‌ای از دست نوشته‌های نویسنده و چند طرح و عكس وی آراسته شده است.

#بخشی-از-کتاب :

ته باغ ما ، یك سر طویله بود . روی سر طویله یك اطاق بود ، آبی بود.
اسمش اطاق آبی بود (می گفتیم اطاق آبی) ، سر طویله از كف زمین پایین تر بود. آنقدر كه از دریچه بالای آخورها سر و گردن مالها پیدا بود. راهرویی كه به اطاق آبی می رفت چند پله می خورد . اطاق آبی از صمیمیت حقیقت خاك دور نبود ، ما در این اطاق زندگی می كردیم. یك روز مادرم وارد اطاق آبی می شود. مار چنبر زده ای در طاقچه می بیند ، می ترسد ، آن هم چقدر . همان روز از اطاق آبی كوچ می كنیم ، به اطاقی می رویم در شمال خانه، اطاق پنجدری سفید ، تا پایان در این اتاق می مانیم، و اطاق آبی تا پایان خالی می افتد.

-( از پنجره توی حیاط را نگاه می کند) ای دوره کودکی! ای دوره بی گناهی و معصومیتم! در این اتاق بچه ها می خوابیدم.از اینجا توی باغ را نگاه می کردم. صبح که بیدار می شدم شادمانی در من جان می گرفت. و باغ آلبالو درست همین طور بود که الان هست. هیچ چیز آن تغییر نکرده است( از خوشی می خندد) همه آن، سر تا پای آن از شکوفه سفید است. ای باغ آلبالوی من بعد از پاییز تیره و تار و بارانی، و زمستان سرد،باز جوانی را از سر گرفته ای.از خوشی سرشار هستی و فرشتگان آسمانی تو را ترک نگفته اند. اگر من می توانستم این بار سنگین را از روی دلم بردارم و شانه ام را از زیر این باغ خالی کنم و گذشته ام را از یاد ببرم...


صحنه آخر


بی حرکت دراز می کشد. صدایی از دور مثل اینکه از آسمانها شتیده می شود.صدای سیم تاری است که پاره شده. صدا خاموش می شود.ناله ای است . سکوتی همه جا را می گیرد و فقط از دور، از باغ آلبالو، صدای گنگ تبری که درختها را می اندازد شنیده می شود.

بخشی از کتاب:
اگه حرف منو بخواي كه باز هم مي‌گم شاهنامه بهتره. هم قصه جنگ داره، هم عشق داره، هم تاريخ ايران توشه.
همه چيز توش هست. دوباره گير داده بود به شاهنامه و نمي‌فهميد وقتي پاي نامه عشقي وسطه، نمي‌توني با گرز و تير و كمون و اسب، حرفتو برسوني...

بخشی از این کتاب :
برای اولین بار بود که به مهندس سیف هم تشر می‌زد:

«موندم فکری که تو با اینهمه ادعا چطور از پس یک زن برنیامدی؟!»

«حاج امین! به پیر به پیغمبر، به هر زبانی که بلد بودم حرف زدم، گفتم من فقط مشاور حاج امین نیستم، وکیلش هستم، وثوقش هستم، مثل پسرش هستم، هر چی به من بگی، انگار به او گفتی، حرفت رو یک کلام بگو، من بهش می‌رسونم و جواب می‌آرم. صم بکم نشست و یک کلام دیگه هم نگفت ... حالا شما یک توک پا بیایید و کار رو تمام کنید.»

«آخه مردم چی می‌گن؟! نمی‌گن حاج امین رفته با یک فاحشه نشست و برخاست کرده !؟»

بله، البته اینجا و حالا حاج امین یادش می‌آید که این جمله را هم گفته است؛ نشست و برخاست با یک فاحشه.



و حرف مهندس سیف را هم شنیده که:

«این چه حرفیه حاج آقا؟! مردم همه با او رفت و آمد می‌کنند، حرمتش رو دارند، کسی ازش پرهیز نمی کنه. این حرفها مربوط به گذشته است.»

ولی کوتاه نیامده و جواب داده:

«از کجا معلوم؟!»

خود حاج امین هم وقتی حالا فکر می‌کند، می‌بیند این «از کجا معلوم» خیلی معنی دارد.

و زینت خانم حق داد بگوید:

«حاج امین پشت سر ما خوب می‌شینی به هم می‌بافی؟»

او اگرچه پاسخ می‌دهد:

«این چه حرفیه خانم؟!»



اما خودش خوب می‌فهمد که آن حرف یعنی؛ تو هنوز همان کاره‌ای و این تغییر و توبه و تحولی که مردم می‌گویند، همه‌اش کشک است و... «این چه تهمت بدی است!»

ناخودآگاه از دلش می‌گذرد و بر زبانش جاری می‌شود:

«ولی شما حلال کنید خانم!»

در بخشی از داستان «هدیه ولنتاین» می خوانیم:
«در کیفم را باز می کنم. جعبه کوچکی را که با کادوی قرمز بسته بندی شده، بیرون می آورم و روی میز می گذارم. لبخند روی صورتت می نشیند. انتظارش را نداشتی. از اینکه دست خالی آمدی می فهمم که انتظارش را نداشتی. می گویم: «هر چی مغازه ها رو گشتم، دلم نیومد برات خرس و شکلات و از این مزخرفات بخرم که به هیچ دردی نمی خورن.» می خندی و دندان های سفیدت معلوم می شود. می گویی: «می دونم. لازم نیست توضیح بدی.» و هدیه را روی میز، به طرف خودت می کشی.»
*
دستم را بالا آوردم و گفتم: «نمی خواد! کوتاه بیا ایمان، همون دفعه اول که فال گرفتی، برا یه عمرم بس بود. دیگه حافظ بنده خدا رو بیشتر از این شرمنده نکن!» گفتی: «نیت کن یه فال بگیرم برات!»
نیت کردم، تو را نیت کردم. حمد و سوره خواندی و بازکردی. یک لحظه به غزلی که آمده بود، نگاه کردی و آن را گذاشتی جلوی من. گفتم: «چی اومد؟ تا تهش خوندی؟»
آرام گفتی: «همون بیت اولش کافیه...»
کتاب را که خط ریزی داشت بلندکردم، مقابل صورتم گرفتم و خواندم: «زبان خامه ندارد سر بیان فراق/ وگرنه شرح دهم با تو داستان فراق...
فهمیدم چرا همان بیت اول کافی بود...تا آخر صفحه ردیف «فراق» هایی بود که زیر هم چیده شده بودند. نتوانستم بقیه اش را بخوانم. سرم را روی میز گذاشتم و گریه کردم. دست خودم نبود. اشک ها مهلت نمی دادند. باورم نمی شد روزی مقابل یک پسر بنشینم و به خاطر ردیف فراق ها، اشک بریزم...هیچوقت دلم به اندازه آن روز ابری نبود، آنقدر که حتی نمی توانستم گریه کنم. به خدا گفتم: همین روز اولی، آخر کار رو معلوم کردی که بیشتر از این دل نبندم؟...»

کتاب حاضر، چکیده ای از چند کتاب منتشر شده آلن می باشد و سعی بر آن بوده تا تمامی وجوه نویسندگی آلن درپانزده داستان این کتاب گنجانده شود. مترجم داستان ها را به صورت هجویه هایی بر شخصیت های تاریخی و ایدئولوژی ها، مقالات ژورنالیستی که مضامین عامیانه را دست مایه طنز قرار داده، نوشته هایی بر پایه کمدی های کلامی پوچ گرایانه و داستان هایی با دل مشغولی های کائناتی نویسنده دسته بندی کرده است.

"هی! گوش کن، من تو عمرم خیلی چیزارو ثابت کردم. چون اگه این کارو نمی کردم زن و بچه ام گشنه می موندن و شبا باید تو خیابون می خوابیدن... شعار من اینه... تئوری زیاد، مشاهده کم... حرف هم، که احتیاج به گفتن نداره، مسلماً جزیی از باد هواست." از داستان در نقش سقراط