سعدالله زحمت‌خواه معروف به «سعدی افشار» در 13سالگی با دوده‌ی لوله‌ی بخاری خودش را سیاه کرد و اولین تجربه‌ی سیاه‌بازی‌اش را داشت. او بعدها در یک عروسی در خیابان سیروس با چوب‌پنبه‌ی سوخته خودش را سیاه کرد و به صحنه رفت.

او به عنوان بازمانده‌ی سیاه‌بازی ایران و پیشکسوت تئاتر «تخت حوضی» شناخته می‌شد که این اواخر با بیماری پوکی استخوان دست به گریبان بود و از دو سال پیش هم با شکستن کمرش، مشکلاتش بیش‌تر شد.

این هنرمند باسابقه‌ی سیاه‌باز، نوروز امسال به دلیل عفونت ریه در بیمارستان بستری شده بود‌ و بعد از ترخیص چند روزه بار دیگر به بیمارستان «سینا» منتقل شد.

بهمن ماه سال گذشته محمود دولت‌آبادی به دیدار این هنرمند رفت و به مرور خاطراتی پرداختند.

دولت‌آبادی که در سال‌های آغازین انقلاب به عنوان دبیر سندیکای تئاتری‌ها انتخاب شده بود، در دیدارش با سعدی افشار از فستیوالی گفت که آن سال‌ها به همراهی دیگر هنرمندان برگزار کرد.

او گفت که می‌خواسته آن را با قدیمی‌ترین و شاد‌ترین تئاتر ایران شروع کند و به این ترتیب، اجرای نخست به سعدی افشار می‌رسد در تئاتر نصر.

این نویسنده همچنین از خاطره‌ای دورتر گفت که بلیت 15زاری تئاتر سعدی افشار در تئاتر مولوی را خریده، ولی بعد یادش افتاده که دیگر پولی برای شب ندارد و رفته بلیت را پس داده است. هنوز با حسرت و افسوس از آن روز یاد می‌کرد که آن اجرا را از دست داده است.

سعدی افشار هم در این دیدار با حسرت و دلتنگی از تئاتر «تخت حوضی» یاد ‌کرد و گفت، «خانه‌های قدیمی خراب شده و دیگر حوضی وجود ندارد. دیگر چه تئاتر تخت حوضی؟ بریم روی پشت بام تئاتر تخت حوضی اجرا کنیم؟!»

وی به آخرین اجرایش در دو سال پیش هم اشاره کرد که با ویلچر روی صحنه رفته بود. در عین حال با اشاره به جشنواره‌ای که دولت‌آبادی در سال‌های دور برگزار کرده بود، گفت، «من خیلی فستیوال دیده‌ام، ولی آن فستیوال در قلب من مانده است.»

سعدی افشار هم در این دیدار با حسرت و دلتنگی از تئاتر «تخت حوضی» یاد ‌کرد و گفت، «خانه‌های قدیمی خراب شده و

دیگر حوضی وجود ندارد. دیگر چه تئاتر تخت حوضی؟ بریم روی پشت بام تئاتر تخت حوضی اجرا کنیم؟!»

سعدی افشار هم در این دیدار با حسرت و دلتنگی از تئاتر «تخت حوضی» یاد ‌کرد و گفت، «خانه‌های قدیمی خراب شده و

دیگر حوضی وجود ندارد. دیگر چه تئاتر تخت حوضی؟ بریم روی پشت بام تئاتر تخت حوضی اجرا کنیم؟!»

او که علاوه بر سه تار نوازنده سنتور نیز بود، اما یک ویژگی متفاوت داشت و آن هم فراگیری سه تار و سنتور از استاد صبا است، حال آنکه بیشتر شاگردان صبا از او ویولن فراگرفته بودند و حتی نقل قولی از صبا درباره صفوت بیان شده که از او به عنوان یکی از دقیق‌‌ترین و بهترین شاگردان خود یاد کرده است.

با این حال، جنبه علمی شخصیت و سبقه هنری استاد صفوت به مراتب پراهمیت‌تر از توانمندی‌اش در نواختن است و خدماتی که این موسیقیدان، ردیف‌دان و نوازنده برای موسیقی ایران زمین انجام داد، حقیقتاً بی‌نظیر است. صفوت دو بار (یک بار در اواخر سال ۱۳۳۹ و بار دیگر در سال ۱۳۴۲) برای تدریس در مرکز مطالعات موسیقی شرقی در انستیتو موسیقی‌شناسی سوربن به فرانسه و تحصیل حقوق بین‌الملل در دانشکده حقوق دانشگاه پاریس راهی فرانسه شد.

صفوت سپس با بازگشت به ایران از سال ۱۳۴۴ تا ۱۳۴۸ به ردیف‌شناسی موسیقی سنتی ایران و تکمیل سه‌ تار در محضر حاج آقا محمد ایرانی مجرد اشتغال ورزید و در ایران اقدام به تاسیس مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایران تحت نظر سازمان رادیو تلویزیون وقت در سال ۱۳۴۷ کرد و تا سال ۱۳۵۹ مدیریت آن را بر عهده داشت و پس از آن نیز در محافل آکادمیک از جمله دانشگاه تهران به آموزش موسیقی سنتی در بسترهای متفاوت نظری و عملی پرداخت و از سال ۱۳۷۶ نیز رسماً بازنشسته شد.

رویکرد این استاد با تأکید بر حفظ و عدم تغییر ساختارهای موسیقی سنتی ایران، به سمت علمی‌تر ساختن و قراردادن ساختار موسیقی ایران در ساختاری علمی بود و در عین حال او به رشد جایگاه علمی بسیاری از چهره‌های شاخص موسیقی معاصر کمک شایانی کرد و این عبارت که ایشان مشق عشق را از او فراگرفتند، کاملاً با سوابق این یادگار صبا تطابق دارد.

زنده یاد دکتر صفوت شاگردان بسیاری داشته اما شاید چهره‌هایی همچون جلال ذوالفنون، پرویز مشکاتیان، حسین علیزاده و داو‌د گنجه‌ای بیشتر برای عموم آشنا باشند و حتی از خود صفوت نیز بیشتر شناخته شده‌اند! با درگذشت او، شاگرد مستقیم صبا تقریباً نایاب شدند و می‌توان گفت یک نسل موثر در جهت‌دهی به آنچه امروز به عنوان موسیقی سنتی ایران شناخته می‌شود، این عالم خاکی را ترک کرده است.

پرویز مشکاتیان درباره استاد صفوت گفته است: «من به عنوان کسی که سال‌ها در محضر استاد داریوش صفوت به تلمذ نشسته‌ام، بی‌هیچ گمانی بر آنم که ایشان از برگزیدگان خداوند هستند. از شهر جانانند و از تبار راستینان این سرزمین، بی‌هیچ اغراقی... او همیشه صحبت از جایگاه معنوی هنرمند، اخلاق هنرمند و واصل شدن به مبدأ و مأخر و مرکز زیبایی‌ها، به طریق اولی چشم‌پوشی از مادیات و ملموسات دنیا می‌کرد».

یادش گرامی ....

سلام.
شما دستی در عالم هنر و موسیقی دارین گویا. خودتون جزو اعضای این گروهین؟

سلام. بله يه كوچولو دستي داريم. نوازنده تارم.

بسیار درود. ما هم نوازنده دلها هستیم

مرسي. درود به شما نوازنده دلها بهتره.

چیقده قشنگنننننننن

مرسي

موفق باشیــد

مرسي از لطفت

کنسرت گروه موسیقی “دوستان” به سرپرستی “انوشه باد پروا” و همخوانی “حسین صادقی”، “محمد ایمانی” و “فائزه داوودی” ۱۶ اسفند در سالن اصلی برج آزادی اجرا می شود.

به گزارش مجله موسیقی ملودی به نقل از روابط عمومی برج آزادی، این گروه که از سال ۸۸ با هدف حفظ آثار موسیقی مردمی و ماندگار پایه گذاری شده در دو بخش قطعاتی چون “عاشقم من”، “بردی از یادم”، “تنها با گلها”، “اسیر دام توام” و … را اجرا خواهند کرد.
صابر جعفری (پیانو و ویلن سل)، امین باغبانی؛ محمدرضا جلیلی، یگانه پنجه شاهین، نیلوفر خوشبو و میترا نجف زاده (ویلن)، امیر توکلی و فرهود اسدی (تار)، مهدی ملکی (تنبک و دف)، علی پنجه شاهین (کاخن و تنبک)، صالحه زهره وند (چنگ)، فائزه داوودی، حسین صادقی و محمد ایمانی (همخوانان)؛ انوشه بادپروا (سرپرست و نوازنده دف و عود) را در اجرای این قطعات همراهی خواهند کرد.
در ادامه سیاستهای برج آزادی برای حمایت از گروه های موسیقی سنتی جوان، کنسرت گروه موسیقی “دوستان” به سرپرستی “انوشه باد پروا” شامگاه ۱۶ اسفند از ساعت ۲۰ در سالن اصلی برج آزادی اجرا می شود.

انشالا اجرای خوبی داشته باشین

مرسي. عالي بود.